Czy środki dezynfekcyjne i te używane do sterylizacji dają ten sam efekt? Czy odkażają narzędzia, powierzchnie robocze i skórę w jednakowym stopniu? Czy można używać tych pojęć zamiennie? Sprawdzamy, jaka jest różnica między dezynfekcją a sterylizacją. Choć oba procesy dotyczą walki z drobnoustrojami, ich przebieg, cel i skuteczność znacznie się od siebie różnią.
Dezynfekcja a sterylizacja – dwa różne procesy
Choć dezynfekcja i sterylizacja mogą wydawać się podobne, różnią się zakresem działania. Dezynfekcja usuwa większość drobnoustrojów z powierzchni i przedmiotów, natomiast sterylizacja eliminuje wszystkie formy życia mikrobiologicznego, w tym przetrwalniki. To podstawowa różnica, którą warto znać, zwłaszcza przy wyborze odpowiednich metod higieny w różnych branżach.
Kiedy wystarcza dezynfekcja?
Dezynfekcja sprawdza się w codziennym utrzymaniu czystości i jest przeprowadzana, m.in. w gabinetach kosmetycznych, gastronomii i domach. Do dezynfekcji wystarczą preparaty stworzone na bazie alkoholu izopropylowego i etylowego, który skutecznie niszczy żywe formy bakterii i wirusów. Najczęściej stosuje się je w formie płynu do dezynfekcji lub żelu dezynfekującego na części ciała np. dłonie, stopy lub powierzchnie wymagające odkażenia. Ważne, by produkt zawierał co najmniej 60% alkoholu. Dezynfekcja nie usuwa jednak przetrwalników, więc nie zabezpiecza w pełni przed zakażeniem w środowiskach medycznych. Oznacza to, że wszelkie narzędzia czy powierzchnie, które mają być jałowe, muszą być poddane sterylizacji.
Jak działają środki do dezynfekcji?
Środki do dezynfekcji niszczą błony komórkowe drobnoustrojów i unieszkodliwiają ich struktury białkowe. W zależności od formy i składu różnią się zakresem działania. Przykładowo, alkohol izopropylowy szybko paruje i sprawdza się na gładkich powierzchniach, ale nie zadziała na zanieczyszczoną powierzchnię organiczną. Żel dezynfekujący sprawdza się np. na dłoniach, jego stosowanie jest wygodne, gdyż nie wymaga spłukiwania. Produkty do dezynfekcji od Chemika zawierają także środki działające ochronnie na skórę, np. aloes.
Jak dezynfekcja wspomaga proces sterylizacji?
Dezynfekcja jest pierwszym krokiem przygotowującym np. narzędzia medyczne do sterylizacji. Tuż po użyciu, zanim materiał biologiczny zdąży zaschnąć, narzędzia zanurza się w roztworze środka dezynfekcyjnego. Dzięki temu usuwa się większość drobnoustrojów oraz resztki krwi i tkanek, co znacznie zmniejsza ryzyko skażenia w kolejnych etapach. Jeśli pominie się ten krok, zanieczyszczenia mogą utrudnić skuteczne działanie pary w autoklawie lub spowodować uszkodzenie urządzenia.
Kiedy niezbędna jest sterylizacja?
Sterylizacja to proces bardziej wymagający, stosowany przede wszystkim w przemyśle farmaceutycznym, w stomatologii i laboratoriach. Sterylizacja pozwala zniszczyć bakterie, wirusy, grzyby oraz ich formy przetrwalnikowe. Wymaga użycia wysokiej temperatury, promieniowania lub specjalnych substancji chemicznych. Jednym z najczęściej używanych urządzeń do sterylizacji jest autoklaw. Przypomina duży, szczelnie zamykany piec, do którego wkłada się narzędzia chirurgiczne, końcówki stomatologiczne czy metalowe tacki. Wnętrze autoklawu napełnia się parą wodną pod ciśnieniem, która osiąga temperaturę ponad 120°C. Taki układ pozwala przeniknąć nawet do najdrobniejszych szczelin narzędzi i usunąć wszelkie formy drobnoustrojów, również przetrwalniki.
Przykładowo podczas operacji chirurgicznej nie można ryzykować kontaktu z żadnym mikroorganizmem, gdyż wystarczy niewidoczna gołym okiem bakteria, by doszło do zakażenia rany lub sepsy. Dlatego wszystkie narzędzia, które mają kontakt z wnętrzem ciała, muszą być jałowe. Środki do dezynfekcji nie dają takiego poziomu bezpieczeństwa, ponieważ nie docierają głęboko do porowatych powierzchni i nie działają na najbardziej odporne formy bakterii. Sterylizacja jest więc koniecznością, a nie opcją i warunkiem bezpieczeństwa w każdej sali operacyjnej.
Różnica między dezynfekcją a sterylizacją polega na tym, że pierwszy proces usuwa wegetatywne formy drobnoustrojów, co wystarcza w codziennym życiu. Jeśli natomiast potrzebujemy jałowych narzędzi lub powierzchni, wówczas niezbędna jest sterylizacja. Środki dezynfekcyjne są powszechnie stosowane zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w firmach z różnych branż, dlatego muszą być łatwo dostępne. U nas kupisz je bez trudu – zapraszamy do sklepu Chemika.